De Planeten

Mercurius
De planeet die het dichtst bij de zon staat is deze maand niet te zien omdat Mercurius vlak voor zonsopkomst boven de horizon uitkomt.
Het zonlicht wint het hier van Mercurius.

Venus
Ook de hele maand februari is Venus, samen met Mars, in het westen aan de hemel te zien.
Het is een prominente verschijning aan de hemel en zorgt ook voor de nodige UFO meldingen en ‘welke heldere ster is dat?’-vragen op Twitter.
Tot ongeveer de helft van de maand blijft de planeet  tot 4 uur na zonsondergang te zien.

Venus is te vinden in sterrenbeeld Vissen.

Mars
Net als Venus is Mars aan de westelijke hemel te zien.
Weliswaar niet zo duidelijk aanwezig als ‘avondster’ Venus maar met een beetje turen is de rode planeet zelfs in de stedelijke gebieden makkelijk met het blote oog te zien.
Op 2 februari staan Mars en Venus relatief dicht bij elkaar dus, naast de mooie samenstand,  maakt het vinden ook een stuk makkelijker.

Een hele fraaie samenstand vindt op 27 februari plaats: Mars haalt dan planeet Uranus in.
Nou ja, ‘inhalen’…. voor ons vanaf de Aarde lijkt dat dan zo 🙂
Je hebt voor deze laatstgenoemde samenstand wel een telescoop nodig.

Mars is te vinden in sterrenbeeld Vissen.

Jupiter
De afgelopen paar maanden prijkte de grootste planeet van ons zonnestelsel in de ochtendhemel maar in februari komt Jupiter steeds vroeger op.
Halverwege deze maand kan je Jupiter al rond 22:00 uur in de avond al op zien komen.
Ik kan het niet vaak genoeg benadrukken maar pak die verrekijker eens en zie de dans van de 4 grootste maantjes Io, Ganymedes, Europa en Callisto.
Ja echt! Gewoon met een verrekijker.
De grote rode vlek is alleen te zien met een telescoop. En dan moet deze ook net onze kant op staan.

Op 15 en 16 februari is overigens een samenstand met de maan te zien. De 15e is Jupiter te vinden linksonder de maan en de 16e is hij te vinden rechtsonder de maan.

Jupiter is te vinden in sterrenbeeld Maagd.

Saturnus
In de ochtend, laag aan de horizon in het zuidoosten is de befaamde planeet met de ringen, Saturnus te vinden.
Het is mogelijk om de planeet met het blote oog te zien maar je hebt wel vrij uitzicht op de horizon nodig.
Aan het begin van de maand komt Saturnus zo rond 5:30 uur op. Aan het eind van de maand is dit al om 4:30 uur.

Saturnus is te vinden in sterrenbeeld Slangendrager.

Uranus
Omdat deze planeet steeds vroeger ondergaat wordt het lastig om Uranus te vinden.
Een mooi moment om de planeet te spotten is op 27 februari wanneer Mars op een kleine afstand van Uranus aan de hemel staat.

Uranus is te vinden in sterrenbeeld Vissen.

Neptunus
De mogelijkheid om Neptunus te zien wordt steeds lastiger omdat de planeet steeds dichter bij de zon komt.
In de eerste paar dagen van de maand is het nog mogelijk om vlak voor zonsondergang de planeet te bekijken maar daarna wint het zonlicht het van de planeet.

Neptunus is te vinden in sterrenbeeld Waterman.

Meteoren en kometen
De maand februari is altijd een beetje treurig qua meteoren. Deze maand zijn er geen meteorenzwermen te zien maar blijft altijd een grote kans dat je er eentje voorbij ziet schieten.

Komeet 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova is de hele maand in het zuidoosten te zien, vlak voor zonsopgang.
Begin februari is de helderheid van de komeet het grootst; zo rond magnitude +6 à +7.
Je hebt in ieder geval een verrekijker nodig om de komeet te kunnen vinden. Gedurende de maand zal de helderheid af gaan nemen zodat je uiteindelijk een telescoop nodig hebt.

Positie van de komeet 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova voor de 1e helft van februari (klik voor groot!)

Positie van de komeet 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova voor de 2e helft van februari (klik voor groot!)

De Maan
In de nacht van 10 op 11 februari is een maansverduistering in de bijschaduw te zien.
De verduistering begint om 23.33 uur en zal om 1:45 uur hier in Utrecht totaal zijn.
Om 3:56 uur is de maansverduistering afgelopen.

Een maansverduistering in de bijschaduw is niet zoiets als een totale maansverduistering waar de maan in de volle schaduw (ook wel de kernschaduw) komt.


Je zal zien dat de maan steeds donkerder wordt maar het is veel minder spectaculair dan een totale maansverduistering omdat gedeeltes van de maan verlicht blijven.
Desalniettemin een aanrader om dit natuurverschijnsel te  bekijken.

Eerste Kwartier: 4 februari 2017 om 05:19u.
Volle Maan: 11 februari 2017 om 01:33u.
Laatste Kwartier: 18 februari 2017 om 20:33u.
Nieuwe Maan: 26 februari 2017 om 15:48u.

De Planeten

Mercurius
Mercurius is tussen 6 januari en en 26 januari in de ochtendschemering, laag in het zuidoosten, in het sterrenbeeld Boogschutter te vinden.
Op 26 januari is er een samenstand te zien met zeer smalle maansikkel.

Venus
De ‘avondster’ is niet te missen in het zuidwesten.
In de maand januari beweegt de planeet zich in sterrenbeeld Steenbok.
Op 2 januari en 31 januari is er een samenstand te zien tussen de maan en Venus.

Mars
Net als Venus is de rode planeet de komende maand in het zuidwesten te zien in het sterrenbeeld Waterman.
Weliswaar niet zo prominent aanwezig maar redelijk makkelijk te zien met het blote oog.
Bij de samenstanden met de maan en Venus is Mars ook van de partij.

Jupiter
De grootste planeet van het zonnestelsel is de hele maand na 1 a 2 uur ’s nachts in het zuidoosten te vinden in sterrenbeeld Maagd.
De dans van de 4 helderste manen is makkelijk met een verrekijker te bekijken. Elk uur kan je al een verandering in positie onderscheiden.

Saturnus
In  de maand januari is de bekende planeet met de ringen in de hele vroege ochtend weer te zien in het sterrenbeeld Slangendrager.

Op 24 januari is er een mooie samenstand met de maansikkel.

Uranus
Uranus is alleen te zien met een verrekijker. Daarmee is het al mogelijk om de blauwachtige kleur van het oppervlak te onderscheiden.
De planeet bevindt zich aan de hemel in sterrenbeeld Vissen. Rond middernacht verdwijnt de planeet weer onder de horizon.

Neptunus
In sterrenbeeld Waterman vind je Neptunus. Weliswaar alleen te zien met een telescoop en alleen aan het begin van de avond.
Rond 20:00u gaat de planeet weer onder.

Meteoren en Kometen
We gaan nog eventjes door met het vuurwerk want tussen 1 en 5 januari is het weer tijd voor de meteorenzwerm Boötiden.
Deze zwerm heet zo omdat de meteoren uit het sterrenbeeld Bootes (Ossenhoeder) lijkt te komen.
Het hoogtepunt van de zwerm is op 3 januari aan het begin van de avond. Van de maan zal je in ieder geval geen last hebben maar wel van de lage stand van het radiant (de  denkbeeldige oorsprong van de zwerm).

Veel kometenactie in januari!
De komeet 45P Honda-Mrkos-Pajdusakova is redelijk goed te zien in de lage landen, al staat hij erg laag aan de horizon.
Een donkere waarneemplek met een vrij uitzicht op de horizon is eigenlijk wel een must. En vergeet de verrekijker niet want de komeet vinden met het blote oog is een uitdaging.
Ik had al iets geschreven over deze komeet, en ik zal de komende weken het artikel updaten met nieuwe positiekaartjes.
Verwachting is dat de komeet iets in helderheid gaat toenemen.

Een andere komeet die wellicht interessant is om op te zoeken met de verrekijker is de komeet C/2016 U1 NEOWISE.
Deze komeet is soort van ‘heet van de naald’ want hij is pas in oktober 2016 ontdekt.
De positie van de komeet is in sterrenbeeld Slangendrager in de avondschemer, laag aan de horizon met een magnitude van ongeveer +7.
Op 14 januari staat de komeet het dichtst bij de zon (perihelium) en verdwijnt hij even uit beeld.

Maanfasen

Eerste Kwartier: 5 januari 2017
Volle Maan: 12 januari 2017
Laatste Kwartier: 19 januari 2017
Nieuwe Maan: 28 januari 2017

Hier een overzicht van wat er in de maand December allemaal te zien is aan de hemel.

De Planeten

Mercurius

Tussen 6 en 22 december is deze planeet te zien aan de lage zuidwestelijke horizon, vlak na zonsondergang.
Je kan hem door goed te turen met het blote oog zien maar een verrekijker kan handig zijn.
Mocht je voor zonsondergang al willen speuren met de verrekijker, pas op en kijk niet in de zon!

Venus

De planeet Venus is de hele maand in het zuidwestelijke horizon. Gedurende de maand december zal de planeet steeds hoger komen te staan zodat hij na zonsondergang steeds langer te zien valt.
Venus is makkelijk te zien met het blote oog. Op een heldere avond valt deze planeet niet te missen.
Bekijk je Venus door een telescoop dan zal je opvallen dat deze planeet, net als onze maan, schijngestalten heeft.
Op 3 december is er overigens een hele mooie samenstand te zien met een jonge maansikkel.

3dec2016venusmaan

De samenstand van Venus en de Maan op 3 december 2016

Mars

De rode planeet is de hele maand in het zuiden en uiteindelijk meer in het zuidwesten te zien.
Op dit moment staat Mars, vanwege zijn elliptische baan, behoorlijk ver van ons af dus hij valt minder goed op.
Ook door de telescoop is het nu lastiger om details te zien.
Tijdens pakjesavond wordt de planeet vergezeld door de maan. Dan zal het ietsjes makkelijker worden om de planeet te vinden.

Mars, de Maan en Venus op 5 december

Mars, de Maan en Venus op 5 december

Jupiter

Voor de reuzenplaneet moet je vroeg je bed uit.
De planeet komt rond 4 uur in de nacht op en tijdens het ochtendgloren is hij te zien in het zuidoosten.
Tijdens het ontbijt kan je de planeet bekijken met een verrekijker. Je ziet dan de 4 meest heldere manen naast de planeet staan. Elke dag staan ze weer anders.

Saturnus
De befaamde planeet met de ringen is de maand december niet zichtbaar.

Uranus
Uranus de gehele maand december te vinden in sterrenbeeld Vissen.
Om deze planeet te kunnen zien heb je op zijn minst een verrekijker nodig.

Neptunus
Deze planeet is te vinden in sterrenbeeld Waterman en dan eigenlijk alleen met een telescoop.

Meteoren en Kometen

Rond 13 december is de meteorenregen Geminiden te zien.
Deze meteorenregen zou een al een vroeg oud- en nieuw vuurwerkshow kunnen geven maar helaas gooit de maan roet in het eten. Op 14 december is het namelijk volle maan en met name het licht van de gemiddelde tot zwakkere meteoren lost dan op in het maanlicht.
Dit neemt het natuurlijk niet weg om een goeie donkere stek op te zoeken buiten de stad om toch een beetje van de show te kunnen zien.

Op dit moment zijn er geen kometen die met het blote oog, verrekijker of met een kleine telescoop te zien zijn.
De komeet 45P/Honda–Mrkos–Pajdušáková is er wel eentje om in het achterhoofd te houden. Die kan nog wel eens interessant worden aan het begin van 2017.
Verwachtingen zijn dat deze te zien valt met een verrekijker. Echter, niets is zo onvoorspelbaar als een komeet.

Maanfasen

Eerste Kwartier : 7 december
Volle Maan: 14 december
Laatste Kwartier : 21 december
Nieuwe Maan: 29 december

Anders nog iets?

De astronomische winter begint op 21 december om 11:44u.